AKC??ER KANSER? FARKINDALIK AYI

Akci?er v�cudumuzun oksijen gereksinimini sa?layan, solunum sistemi organ?d?r. Her organ gibi akci?er de bir�ok h�creden olu?ur. Bu h�creler, akci?erin normal olarak g�revini yapabilmesi i�in ihtiya� do?rultusunda b�l�nerek �o?al?rlar. Akci?er kanseri, yap?sal olarak normal akci?er dokusundan olu?an h�crelerin ihtiya� ve kontrol d??? �o?alarak akci?er i�inde bir kitle (t�m�r) olu?turmas?d?r. Burada olu?an kitle �ncelikle bulundu?u ortamda b�y�r, daha ileriki a?amalarda ise �evre dokulara veya dola??m yoluyla uzak organlara yay?larak (karaci?er, kemik, beyin vb. gibi) hasara yol a�arlar. Bu yay?lmaya metastaz ad? verilir.

Akci?er kanseri, ba?l?ca iki alt t�rde g�r�lmektedir. Bunlar;

� K���k H�creli D??? Akci?er Kanseri (KHDAK):

T�m akci?er kanseri vakalar?n?n yakla??k %85�ini olu?turur ve k���k h�creli tiplere g�re daha yava? ilerler.

� K���k H�creli Akci?er Kanseri (KHAK):

Daha az yayg?n olmakla birlikte h?zl? seyirli ve agresif bir t�m�r tipidir. Akci?er �evresindeki dokulara ve dola??m sistemi yoluyla uzak organlara (karaci?er, kemik, beyin vb.) k?sa s�rede yay?labilir.

D�nya genelinde akci?er kanseri, erkeklerde en s?k g�r�len, kad?nlarda ise ikinci s?kl?kta izlenen kanser t�r�d�r. Kanser kaynakl? �l�mler aras?nda ise ilk s?rada yer almaktad?r. D�nya Sa?l?k �rg�t��ne (DS�) ba?l? Uluslararas? Kanser Ara?t?rma Kurumu (IARC) taraf?ndan olu?turulan k�resel kanser veri taban? olanGLOBOCAN 2022 verilerine g�re, d�nyada bir y?l i�erisinde yakla??k 2,5 milyon yeni akci?er kanseri vakas? g�r�lm�?, 1,8 milyon ki?i akci?er kanseri nedeniyle ya?am?n? yitirmi?tir.

Akci?er kanseri i�in risk fakt�rlerine bak?ld???nda;� � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � �

����������Sigara, pipo, nargile, puro vb t�t�n �r�nleri kullanmak,� � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � ����������Sigara duman?na maruz kalmak (pasif i�icilik),� � � � � � � � � � � � � � � � � � � � �����������evresel ve Mesleki Maruziyetler (Asbest, arsenik, krom vb maruz kalmak),� ����������Herhangi bir nedenle yo?un radyasyona maruz kalmak,� � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � ����������Hava kirlili?inin yo?un oldu?u b�lgelerde ya?amak,� � � � � � � � � � � � � � � � � ����������Ailede akci?er kanseri �yk�s� olmas?

T�t�n duman? 7.000�den fazla kimyasal madde i�ermekte olup, bunlar?n en az 70�i kansere yol a�t??? bilinen maddelerdir. Sadece sigara de?il; puro, pipo ve elektronik sigara gibi yeni nesil �r�nler de akci?er kanseri riskini art?rmaktad?r. T�t�n �r�nlerinin duman?ndaki toksik kar???mlar, bron? epitelinde DNA hasar?na yol a�arak t�m�r geli?imini tetiklemektedir.

D�nya Sa?l?k �rg�t� (DS�) verilerine g�re, her y?l 1,3 milyon ki?i pasif t�t�n duman?na (pasif i�icilik) ba?l? hastal?klar nedeniyle hayat?n? kaybetmektedir. DS�, pasif etkilenimin akci?er kanserine yol a�t???n? ve maruziyetin �g�venli bir d�zeyinin� bulunmad???n? vurgulamaktad?r. Bu nedenle, dumans?z hava sahas? uygulamalar? ve ev i�i maruziyetin azalt?lmas?na y�nelik �nlemler, aktif t�t�n kullan?m?n? azaltman?n yan? s?ra toplumun kanser y�k�n� de azaltmaktad?r.

�lkemizde erkeklerde trakea, bron? ve akci?er kanserleri 49,3/100.000g�r�lme s?kl??? ile� en s?k g�r�len kanserler aras?nda ilk s?rada yer almakta; kad?nlarda ise 10,8/100.000 g�r�lme s?kl??? ile d�rd�nc� s?rada bulunmaktad?r. En g�ncel verilere g�re �lkemizde her y?l yakla??k 30 bin ki?i akci?er kanseri tan?s? almakta, 23 bin vatanda??m?z bu hastal?k nedeniyle hayat?n? kaybetmektedir. Vakalar?n yaln?zca %17�si erken evrede saptanabilirken, %24,3�� b�lgesel, %58,6�s? ise uzak organ yay?l?m? evresinde tan? almaktad?r. Tan? alma medyan ya?? 65�tir.��

�Akci?er kanserinin en s?k g�zlenen belirtileri ?unlard?r:

����������Ge�meyen veya giderek k�t�le?en �ks�r�k
�����������ks�r�kle birlikte kan veya kanl? balgam �?karmak
����������Nefes al?rken, �ks�r�rken veya g�lerken artan g�?�s a?r?s?
����������??tahs?zl?k, halsizlik, yorgunluk ve kilo kayb?
����������Ses k?s?kl???
����������Nefes darl???
����������Tekrarlayan veya ge�meyen bron?it ve/veya zat�rre ataklar?

Akci?er kanserinin k���kken ve yay?lmadan �nce, erken bir evrede tespit edilmesi, ba?ar?l? bir ?ekilde tedavi edilme olas?l???n? artt?r?r.� Ancak genellikle akci?er kanseri belirtileri, hastal?k ileri bir evreye gelene kadar ortaya �?kmaz. Akci?er kanseri baz? belirtiler g�sterse bile, enfeksiyon ya da sigaradan kaynaklanan etkiler olarak d�?�n�ld�?� i�in atlan?r ve tan? gecikir.
Akci?er kanseri tan? s�reci; fizik muayene, akci?er grafisi, bilgisayarl? tomografi (BT), manyetik rezonans g�r�nt�leme (MR), bronkoskopi ve biyopsi y�ntemlerini kapsar. Ayr?ca, genetik mutasyonlar?n ve biyobelirte�lerin belirlenmesine y�nelik molek�ler testler, do?ru tan? koyulmas? ve ki?iye �zel tedavi planlanmas?nda �nemli rol oynamaktad?r.

Tedavi yakla??m?; hastal???n evresi, yerle?imi, hastan?n ya?? ve e?lik eden sa?l?k durumlar?na g�re belirlenmektedir. Multidisipliner bir ekip �al??mas? gerektiren bu s�re�te cerrahi, kemoterapi, radyoterapi, hedefe y�nelik tedaviler ve imm�noterapi gibi se�enekler uygulanmaktad?r.

T�t�n ve t�t�n �r�nlerinin kullan?m?na atfedilen akci?er kanseri oran?n?n erkeklerde %89,9 kad?nlarda ise %43 oldu?u belirtilmektedir. Bu istatistikler dikkate al?nd???nda, �lkemizde bir y?l i�erisinde ortaya �?kan yakla??k 25 bin akci?er kanseri vakas?n?n �nlenebilir oldu?u s�ylenebilir. T�t�n �r�nlerini b?rakmak, her ya?ta ve her d�nemde sa?l?k a�?s?ndan �nemli faydalar sa?lar. Sigaran?n b?rak?lmas?ndan 10 y?l sonra akci?er kanseri riski, i�meye devam eden bir bireye k?yasla yakla??k %50 oran?nda azal?r.

T�t�n �r�n� kullanan vatanda?lar?m?z, bu ba??ml?l?ktan kurtulmak i�in Bakanl???m?z taraf?ndan sunulan hizmetlerden faydalanabilirler:

�����������������ALO 171 Sigara B?rakma Dan??ma Hatt?

�����������������Sigara B?rakma Poliklini?i

�����������������Mobil Sigara B?rakma Poliklini?i

Bu birimlerde, bilimsel etkinli?i kan?tlanm?? ila� tedavilerine �cretsiz eri?im sa?lanmaktad?r.

Akci?er kanserinde belirtiler genellikle belirsiz seyretmekte, bu durum ge� te?hise yol a�maktad?r. Fark?ndal?k, erken tan? ve sa?l?kl? ya?am al??kanl?klar? ile akci?er kanserinin �nlenmesi ve erken evrede saptanmas? m�mk�nd�r.

Akci?er Kanseri Fark?ndal?k Ay? vesilesiyle vatanda?lar?m?z?n;

�����������������T�t�n ve t�t�n �r�nlerini kullanmamalar?,

�����������������Dumans?z hava sahas? uygulamalar?na destek vermeleri,

�����������������Sa?l?kl? ya?am al??kanl?klar?n? benimsemeleri,

�b�y�k �nem ta??maktad?r.